Ο Τόπος

Το Πωγώνι απλώνεται στα βορειοδυτικά της Ηπείρου, ανάμεσα στη Νεμέρτσικα στα βόρεια, τον Τσαμαντά στα νότια, τον Κασιδιάρη και τον Μακρύκαμπο πιο πέρα. Συνορεύει με την Αλβανία όπου είναι και ένα κομμάτι του Πωγωνίου επί αλβανικού εδάφους. Ο ποταμός Καλαμάς , με τους παραποτάμους του, περνάει ανάμεσα στα βουνά αυτά όπου είναι χτισμένα τα χωριά της περιοχής. Πολλά από αυτά πολύ παλιά, με πέτρινα σπίτια και γεφύρια που κρατάνε ακόμα. Είναι τόπος που έμεινε έξω από τον μαζικό τουρισμό, κάτι που σήμερα είναι σπάνιο — η γεωγραφία του παραμένει σχεδόν ανέγγιχτη, ο αέρας καθαρός, ο ρυθμός ακόμα βασισμένος στη γη και στα ζώα.

Η ιστορία του τόπου φτάνει στο βάθος των χρόνων και υφίσταται με την σημερινή της μορφή από την εποχή του Αλή Πασά. Όντας χωριά με ιστορική παρακαταθήκη, τα χωριά του Πωγωνίου , έχουν παίξει σημαντικότατο ρόλο στον πολιτισμό της Ηπείρου. Σημαντικά κέντρα πολιτιστικής και πολιτισμικής δραστηριότητας υπήρξαν η Πωγωνιανή και το Δελβινάκι, με τις σχολικές τους μονάδες και τα εμπορικά τους κέντρα. Ενώ το βλάχικο χωριό του Κεφαλοβρύσου ήταν κεφαλοχώρι των μετακινούμενων Αρβανιτόβλαχων νομάδων.

Στο νότιο τμήμα του Πωγωνίου βρίσκεται ο Παρακάλαμος, το πολυπληθέστερο χωριό τούτου του τόπου, με μεγάλη μουσική ιστορία . Λίγο πιο κάτω και αντικριστά βρίσκονται οι Κουκλιοί και η Βροντισμένη, τα δύο χωριά όπου γίνονται τα Μουσικά Καζάνια — μικρά, ήσυχα τον περισσότερο καιρό, με ζωή που στηρίζεται κυρίως στην κτηνοτροφία και δευτερευόντως στη γεωργία, τα κοπάδια και τα χωράφια μαζί. Η μουσική εδώ δεν έχει μία εποχή. Ο κόσμος μαζεύεται όλον τον χρόνο — σε γιορτές και πανηγύρια το καλοκαίρι, σε χαρές και σε λύπες, σε κάθε αφορμή που φέρνει το χωριό μαζί.